โครงการ Our Khung Bangkachao

GC ผู้นำจัดการขยะในพื้นที่บางกระเจ้า ปอดแห่งใหม่ใกล้กรุงเทพ

GC ในฐานะหัวหน้าคณะทำงานการจัดการขยะของโครงการ Our Khung Bangkachao ร่วมกับวัดจากแดงในการพัฒนาให้เป็นแหล่งต้นแบบการบริหารจัดการขยะที่มีประสิทธิภาพ ผลสำเร็จที่เกิดขึ้น นอกจากปริมาณขยะที่ลดลงแล้ว ขวดพลาสติกเหลือใช้ที่ถูกทิ้งขว้าง ยังได้รับการแปรรูปให้กลายเป็น ของสูงค่า “จีวรรีไซเคิล”

กระเพาะหมู คำๆ นี้ไม่ใช่อาหารอันโอชะ แต่หมายถึงพื้นที่สำคัญแห่งหนึ่งในแถบชานเมืองกรุงเทพฯ และปริมณฑล ถือเป็นแหล่งโอโซนหรือปอดกรุงเทพที่ไม่ค่อยเป็นที่รู้จักมากนัก ลักษณะพื้นที่รูปทรงคล้ายกระเพาะหมู เป็นพื้นที่ของชุมชนเก่าของชาวมอญมาตั้งแต่สมัยพระเจ้าตากสิน จวบจนกระทั่ง เมื่อปี 2561 มูลนิธิชัยพัฒนา ได้จัดตั้งโครงการ Our Khung Bangkachao ขึ้น เพื่อสืบสานพระราชปณิธาน ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ 9 ที่ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดประตูระบายน้ำคลองลัดโพธิ์ และสะพานภูมิพล 1,2 เมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน 2553 ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้ประชาชนคนไทยรู้จักพื้นที่คุ้งบางกระเจ้า ตลาดน้ำบางน้ำผึ้ง ตลาดโบราณของชุมชนชาวอำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ แห่งนี้

ขอบคุณภาพจาก: Khung Bang Kachao

พัฒนาพื้นที่คุ้งบางกะเจ้า คุ้งน้ำอันอุดสมบูรณ์แห่งจังหวัดสมุทรปราการ

นอกจากนี้ มูลนิธิชัยพัฒนายังดำเนินการตามแนวพระราชดำริของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ผสมผสานกับแนวทางของมูลนิธิชัยพัฒนาที่มุ่งรักษา ขับเคลื่อน พัฒนาพื้นที่คุ้งบางกะเจ้า คุ้งน้ำอันอุดมสมบูรณ์แห่งจังหวัดสมุทรปราการ ในรูปแบบการประสานพลังระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน โดยความร่วมมือจากชุมชนในพื้นที่และเป็นไปอย่างสอดคล้องกับวิถีชีวิตดั้งเดิม โดยได้รับ ความร่วมมือจาก 34 องค์กร หนึ่งในนั้น คือ บริษัท พีทีที โกลบอล เคมิคอล จำกัด (มหาชน) หรือ จีซี

จากกรอบระยะเวลา 5 ปี โครงการ Our Khung Bangkachao มีเป้าหมายสำคัญ คือ การพัฒนาพื้นที่สีเขียวและชุมชนคุ้งบางกะเจ้าให้เติบโต แข็งแรง เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน (Green Growth) ใน 3 ด้านหลัก คือ สิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคมวัฒนธรรม ยกระดับคุณภาพชีวิตและสิ่งแวดล้อมของชุมชน ในพื้นที่บางกะเจ้าให้ดีขึ้น พร้อมเป็นต้นแบบในการพัฒนาชุมชนสีเขียวในเมืองของประเทศไทย
จีซี ในฐานะหัวหน้าคณะทำงานการจัดการขยะ รับผิดชอบบริหารจัดการขยะให้ครบวงจร ได้น้อมนำแนวคิดและเป้าหมายของโครงการฯ มาวิเคราะห์ พร้อมคัดเลือกให้วัดจากแดง ศาสนสถาน ศูนย์กลางพลังศรัทธาทั้งคนไทย คนมอญ คนเมียนมาร์ ที่มาอาศัยอยู่ในชุมชนแห่งนี้มาช้านาน เป็นแหล่งต้นแบบการจัดการขยะ

GC Circular Living กับ Our Khung Bangkachao

จีซี และวัดจากแดง โดยพระมหาประนอม ธัมมาลังกาโร เจ้าอาวาสวัดจากแดง พระนักพัฒนาแห่งพระประแดง ได้ร่วมกันพัฒนาระบบการจัดการขยะ โดยแยกเป็นประเภทขยะอินทรีย์ ขยะรีไซเคิล และขยะอันตราย โดยขยะอินทรีย์ วัดจากแดงจะนำไปผลิตเป็นปุ๋ยและสารปรับปรุงดิน ขยะอันตราย จะถูกส่งไปกำจัดโดยองค์การบริหารส่วนตำบล และสุดท้าย คือ ขยะรีไซเคิล จีซี ได้นำผู้ประกอบการธุรกิจรีไซเคิลพลาสติก เข้ามาจัดการอบรม ให้ความรู้แก่ชาวบ้านในการแยกขยะพลาสติกอย่างถูกต้อง ก่อนส่งต่อไปยังผู้รับซื้อ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับพลาสติก ตรงกับแนวคิด GC Circular Living คือ การสนับสนุนและแบ่งปันความรู้ด้านการบริหารจัดการและคัดแยกขยะจาก ต้นทาง เพื่อคัดแยกขยะพลาสติกคุณภาพดี การเพิ่มการมีส่วนร่วมจากคนในสังคมในการใช้ผลิตภัณฑ์แปรรูป ซึ่งเป็นอีกหนีงแนวทางที่จะช่วยอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติไว้ได้ เป็นต้น

จีวรรีไซเคิลจากขยะพลาสติก

วัดจากแดง นับเป็นสถานที่ที่คนทั้งประเทศรู้จักกันเป็นอย่างดี เป็นสถานที่ท่องเที่ยวแห่งใหม่ของพระประแดง หลายหน่วยงานสนใจเข้ามาดูงานจัดการขยะ จีซี จึงได้ลงพื้นที่ในการสร้างสรรค์ระบบการจัดการขยะอย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากปริมาณขยะที่ลดลงแล้ว ยังก่อให้เกิดสินค้าและผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ นั่นก็คือ จีวรพระที่ทำจากพลาสติกรีไซเคิล ที่พระมหาประนอมกล่าวว่า เหมือนสมัยพุทธกาลที่พระสงฆ์นำผ้าห่อศพหรือผ้าบังสุกุลมาใช้ทำจีวรพระ ซึ่งนับว่าการรีไซเคิลได้เริ่มมาตั้งแต่สมัยสองพันห้าร้อยกว่าปีมาแล้ว โดย จีซี ได้ร่วมกับบริษัทพันธมิตรในการนำขวดพลาสติกชนิดใสที่ใช้แล้ว มาแปรรูปเป็นผ้าบังสุกุลจีวรสำหรับพระสงฆ์ โดยถักทอด้วยการใช้เส้นใย Recycled Polyester ผสมกับเส้นใย Cotton และเส้นใย Recycled Polyester Zinc ช่วยลดกลิ่นอับ ด้วยคุณสมบัติ Antibacterial จึงทำให้ผ้าจีวรนี้ใช้นุ่งห่มสบาย ไม่ร้อน ไม่อับชื้น ซักแห้งไว ไม่ยับง่าย ย้อมสีราชนิยมถูกต้องตามพระวินัย ถือเป็นสินค้าคุณภาพสูงตรงตามพุทธบัญญัติ ช่วยสร้างงาน สร้างอาชีพ สร้างรายได้ให้กับชุมชนในการตัดเย็บจีวร นับเป็นการ “ขุดทองจากกองขยะ” อย่างแท้จริง

การดำเนินงานของ จีซี ในโครงการ OUR Khung Bangkachao จึงสร้างให้เกิดการเรียนรู้การจัดการขยะครบวงจร และการพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่มจากขยะ นอกจากนี้ จีซี ยังมีแนวทางการต่อยอดการดำเนินงานเพื่อสร้างอาชีพ รายได้ และ ส่งเสริมให้คุ้งบางกะเจ้า เป็นหนึ่งในแหล่งท่องเที่ยวเพื่อการศึกษา (Edu-tourism) ช่วยต่อยอดนโยบายการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (Sustainable Tourism) อีกด้วย

จากขยะขวดพลาสติก สู่ Runway ระดับประเทศ

เมื่อขวดพลาสติกใช้แล้ว ที่ใครหลายคนอาจมองข้าม สามารถนำมา Upcycling สร้างมูลค่าเพิ่มเป็นผลงานศิลปะ และโลดแล่นอย่างสง่างามบนรันเวย์แฟชั่นระดับประเทศ มากกว่าการ Upcycling คือการหลอมรวม “จิตวิญญาณแห่งคุ้งบางกะเจ้า” เข้ากับ “นวัตกรรม” เพื่อสร้างนิยามใหม่ของความยั่งยืนที่จับต้องได้จริง

ในปี 2567 ร้านรักคุ้งบางกะเจ้า ภายใต้ความร่วมมือระหว่างจีซี วัดจากแดง และแบรนด์แฟชั่นระดับแนวหน้าของไทยอย่าง ISSUE Thailand ได้สร้างปรากฏการณ์ที่เปลี่ยนขยะให้เป็นงานแฟชั่นร่วมสมัย

เราหยิบเอาเสน่ห์ของคุ้งบางกะเจ้า มาถ่ายทอดเป็นเรื่องราวบนผืนผ้า ทั้งความซุกซนของ “ตัวนาก” สัญลักษณ์แห่งความอุดมสมบูรณ์ เส้นสายที่พลิ้วไหวของ “ต้นจาก” และวิถีชีวิตที่เรียบง่ายของชาวคุ้งบางกะเจ้า ถูกตีความให้มีความสากล ทันสมัย แต่ยังคงไว้ซึ่งรากเหง้าที่น่าภาคภูมิใจ โดยทุกเส้นใยถูกถักทอขึ้นจากขวดพลาสติกใช้แล้ว (PET) ที่ผ่านกระบวนการ Upcycling อย่างพิถีพิถัน

ความสำเร็จที่วัดค่าด้วย “รอยยิ้ม” และ “ความยั่งยืน”

คอลเลกชันพิเศษนี้ไม่ได้หยุดอยู่เพียงแค่ความสวยงามบนผืนผ้า แต่ได้ก้าวไปประกาศศักยภาพบนเวทีระดับประเทศอย่าง Siam Paragon Bangkok International Fashion Week 2024 ซึ่งสร้างผลกระทบเชิงบวกในวงกว้าง โดยสร้างมูลค่าการรับรู้ (PR Value) สูงถึง 10.5 ล้านบาท และเข้าถึงผู้คนกว่า 24.6 ล้านครั้ง ที่สำคัญที่สุด รายได้ทั้งหมดจากการจำหน่ายสินค้า ได้หมุนเวียนกลับคืนสู่ วิสาหกิจชุมชนบ้านวัดจากแดง เพื่อเป็นทุนในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ และสร้างอาชีพที่ยั่งยืนให้พี่น้องในชุมชนต่อไป

“อาคารรักคุ้งบางกะเจ้า” พื้นที่แห่งการบ่มเพาะเมล็ดพันธุ์แห่งโอกาส

จากพันธกิจในการวางรากฐานการจัดการขยะเมื่อปี 2562 ณ วัดจากแดง วันนี้ความมุ่งมั่นของ GC และคณะทำงานฯ ได้บ่มเพาะจนเติบโตสู่ก้าวสำคัญที่ยิ่งใหญ่กว่าเดิมในปี 2568 ด้วยการจัดตั้ง อาคาร “รักคุ้งบางกะเจ้า” พื้นที่แห่งนี้ไม่ใช่เพียงแค่สิ่งปลูกสร้างทางกายภาพ แต่คือ “ระบบนิเวศแห่งการเรียนรู้” ที่เปี่ยมไปด้วยโอกาสให้แก่คนในชุมชน เป็นศูนย์กลางนวัตกรรม เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้การจัดการขยะและการ Upcycling ระดับมาตรฐานสากล เป็นโรงบ่มเพาะฝีมือ เพื่อยกระดับผลิตภัณฑ์ชุมชนให้ก้าวสู่ตลาดมืออาชีพอย่างเต็มตัว และเป็นเสมือนบ้านที่อบอุ่นของชุมชนที่จะสร้างรายได้ รอยยิ้ม และความภาคภูมิใจให้กับชาวคุ้งบางกะเจ้าอย่างยั่งยืน

ในวันนี้ GC ยังคงมุ่งมั่นที่จะเป็นฟันเฟืองสำคัญในการขับเคลื่อนโมเดลแห่งความยั่งยืนนี้ให้ขยายผลไปสู่สังคมในวงกว้าง เพื่อเปลี่ยนโลกใบเดิมที่เราเคยรู้จัก ให้กลายเป็นโลกที่งดงามขึ้น มั่นคงขึ้น และเปี่ยมด้วยรอยยิ้ม

บทพิสูจน์ที่เกิดขึ้น ณ คุ้งบางกะเจ้า ไม่ได้เป็นเพียงความสำเร็จของโครงการใดโครงการหนึ่ง แต่คือการสะท้อนภาพอนาคตที่ “ธุรกิจ ชุมชน และสิ่งแวดล้อม” สามารถเติบโตเคียงคู่กันไปได้อย่างสง่างาม เราได้เห็นขวดพลาสติกไร้ค่าถูกถักทอเป็นผืนผ้าแห่งความหวัง เห็นรอยยิ้มของชาวบ้านที่เปี่ยมด้วยความภาคภูมิในอาชีพ และเห็นผืนป่าสีเขียวที่ยังคงทำหน้าที่เป็นปอดของคนเมืองได้อย่างสมบูรณ์